Καρναβάλι : Οι Άγιοι Πατέρες μας προειδοποιούν

Οι Άγιοι Πατέρες της Ορθόδοξης Εκκλησίας και το Καρναβάλι

Το καρναβάλι, γνωστό και ως Αποκριά στην ελληνική παράδοση, αποτελεί μια περίοδο εορτασμών πριν από την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής. 

Συνδέεται με μεταμφιέσεις, παρελάσεις, χορούς και γλέντια, τα οποία συχνά περιλαμβάνουν υπερβολές σε φαγητό, ποτό και συμπεριφορά. Ωστόσο, η Ορθόδοξη Ανατολική Χριστιανική Εκκλησία, μέσα από τις διδαχές των Αγίων Πατέρων και τους Ιερούς Κανόνες, εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις και συχνά καταδίκη απέναντι σε αυτές τις πρακτικές, λόγω των ειδωλολατρικών ριζών τους και της αντίθεσής τους με την πνευματική ζωή του Χριστιανού.

Οι Αρχαίες Ρίζες του Καρναβαλιού

Το καρναβάλι έχει τις ρίζες του σε αρχαίες ειδωλολατρικές εορτές των Ελλήνων και των Ρωμαίων, όπως τα Σατουρνάλια, τα Λουπερκάλια και οι Διονυσιακές γιορτές. Σε αυτές τις εκδηλώσεις, οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν και επιδίδονταν σε οργιαστικές συμπεριφορές, καλύπτοντας την ταυτότητά τους πίσω από μάσκες για να απελευθερωθούν από ηθικούς φραγμούς. Η λέξη «carnival» προέρχεται από το λατινικό «carnivale», που σημαίνει «αποχαιρετισμός στο κρέας», και συνδέθηκε με την περίοδο της Αποκριάς στην Ορθοδοξία, όπου σταματά η κατανάλωση κρέατος πριν από τη Σαρακοστή. Με την έλευση του Χριστιανισμού, πολλά από αυτά τα έθιμα προσαρμόστηκαν, αλλά η Εκκλησία τα είδε ως ασυμβίβαστα με την πίστη.

Οι Ιεροί Κανόνες και η Καταδίκη των Μεταμφιέσεων

Μια από τις κεντρικές αναφορές είναι ο 62ος Κανόνας της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου (Σύνοδος εν Τρούλλω, 692 μ.Χ.), ο οποίος καταδικάζει ρητά τις μεταμφιέσεις, τις μάσκες, τους χορούς και τα αστεία που θυμίζουν ειδωλολατρικές τελετές. Ο Κανόνας αναφέρει: «Λοιπόν όποιος από του νυν και εις το εξής, αφ’ ου έμαθε περί τούτων εν γνώσει, επιχειρήσοι να κάμη κανένα από τα προρρηθέντα ταύτα δαιμονιώδη και Ελληνικά, ει με είναι Κληρικός, ας καθαίρεται, ει δε λαϊκός, ας αφορίζεται.» Αυτός ο Κανόνας, εμπνευσμένος από το Πανάγιο Πνεύμα μέσω των Αγίων Πατέρων, απαγορεύει τέτοιες πρακτικές, θεωρώντας τις «δαιμονιώδεις» και «Ελληνικές» (δηλαδή ειδωλολατρικές).

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ερμηνεύοντας αυτόν τον Κανόνα, τον συνδέει άμεσα με τα καρναβάλια, τονίζοντας ότι οι μεταμφιέσεις μιμούνται τον διάβολο, ο οποίος μεταμορφώνεται και αλλάζει μορφή. Λέει ότι το καρναβάλι είναι «η πομπή του σατανά» και προτρέπει τους Χριστιανούς να αποφύγουν τέτοιες εκδηλώσεις, καθώς αντιτίθενται στην πνευματική προετοιμασία για τη Σαρακοστή.

Διδαχές Αγίων Πατέρων

Οι Άγιοι Πατέρες βλέπουν το καρναβάλι ως αντίθετο με την ταπείνωση και την αγνότητα που απαιτεί η χριστιανική ζωή. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, ο Άγιος Ευάγριος ο Ποντικός και ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής περιγράφουν τις αρετές που πρέπει να καλλιεργεί ο Χριστιανός, αντί για τα «βακχικά σκιρτήματα» και τις υπερβολές. Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, του οποίου η μνήμη συνδέεται με κάποιες σύγχρονες καρναβαλικές εκδηλώσεις, θα ήταν αντίθετος σε τέτοια οργιαστικά έθιμα, καθώς κήρυττε κατά των ειδωλολατρικών πρακτικών.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος προτρέπει: «Άδωμεν ύμνους αντί να χτυπούμε τύμπανα, ψαλμούς αντί για ελαφρά μουσική και τραγούδι… σεμνότητα αντί για γέλιο, σοφή θεωρία αντί για μέθη, σοβαρότητα αντί για παραλήρημα.» Παρομοίως, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης βλέπει το γέλιο και τις υπερβολές ως «ακατάλληλη χαλάρωση του σώματος», αντίθετη με την πνευματική πειθαρχία.

Σύγχρονοι Ιεράρχες, όπως ο Μακαριστός Επίσκοπος Αυγουστίνος Καντιώτης, χαρακτηρίζουν το καρναβάλι ως «πομπή του σατανά», τονίζοντας ότι είναι ασυμβίβαστο με την Ορθοδοξία και προτρέπουν σε αποχή. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, σε εγκύκλιό της το 1957, καλούσε τους πιστούς να εγκαταλείψουν αυτά τα «σκοτεινά και οργιώδη βακχικά σκιρτήματα».

Η Πνευματική Προετοιμασία για τη Σαρακοστή

Η περίοδος του Τριωδίου, που ξεκινά με την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου, έχει σκοπό να προετοιμάσει πνευματικά τους πιστούς για τη Μεγάλη Σαρακοστή, μέσα από μετάνοια, ταπείνωση και αγάπη προς τον πλησίον. Το καρναβάλι, με τις υπερβολές του, θεωρείται «αντί-Τριώδιο», καθώς προάγει την αχαλίνωτη συμπεριφορά αντί για την εγκράτεια. Οι Πατέρες τονίζουν ότι ο Χριστιανός, βαπτισμένος εν Χριστώ, οφείλει να ζει ως εικόνα Του, αποφεύγοντας ό,τι θυμίζει παγανισμό.

Συμπέρασμα

Συνοψίζοντας, οι Άγιοι Πατέρες της Ορθόδοξης Εκκλησίας βλέπουν το καρναβάλι ως κατάλοιπο ειδωλολατρίας που προκαλεί πνευματική βλάβη, καλώντας τους πιστούς σε αποχή και εστίαση στην προσευχή και τη μετάνοια. Δεν καταδικάζουν τη χαρά, αλλά τις υπερβολές που απομακρύνουν από τον Θεό. Για τον Ορθόδοξο Χριστιανό, η Αποκριά πρέπει να είναι περίοδος προετοιμασίας για το Πάσχα, όχι οργιαστικής διασκέδασης.

https://orthodoxia.blog/